Bảo tồn giống lúa địa phương để thích nghi với BĐKH

E-mail Print PDF

Bien doi khi hauBiến đổi khí hậu (BĐKH) đang đe doạ sinh kế của hàng chục triệu người dân, nhất là người nghèo và cận nghèo. Vì vậy, tăng thu nhập bằng cách giúp họ bảo tồn giống lúa địa phương nhằm chống chịu được những bất thường của thời tiết, tăng khả năng chịu hạn, chịu lụt là cách mà nhiều địa phương đang thực hiện

Tín hiệu khả quan

Theo bà Phạm Thị Bích Ngọc, chuyên viên về BĐKH thuộc Trung tâm Phát triển nông thôn bền vững (SRD), hiện nay hệ thống cung cấp giống của Nhà nước chỉ đáp ứng được 20-30% nhu cầu giống cho nông dân, còn lại 70-80% do bà con tự sản xuất. Tuy nhiên, việc tự để giống theo phương pháp cổ truyền đã làm một số giống lúa thuần địa phương có nguy cơ mất dần. Vì vậy, từ năm 2005 đến nay, SRD đã giúp nông dân nâng cao kiến thức và kỹ năng lựa chọn giống, phục tráng, nhân giống và lai tạo giống nhằm củng cố bền vững hệ thống cung ứng giống của nông dân để họ chủ động đối phó với BĐKH. Tính đến nay, hơn 5.000 hộ nông dân của các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Hoà Bình, Bắc Kạn, Yên Bái, Nghệ An, Quảng Bình, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Long An, Đồng Tháp và Kiên Giang đã được hưởng lợi từ chương trình này.

Bà Vũ Thị Bích Hợp, Giám đốc SRD cho biết, trong điều kiện thời tiết bất thường như hiện nay, nông dân phải làm chủ được giống lúa, tránh bị phụ thuộc quá nhiều vào các công ty giống cây trồng, đồng thời giảm được chi phí vật tư đầu vào. Theo bà Hợp, tín hiệu ban đầu của dự án rất khả quan. Chỉ tính riêng 2 tỉnh Hoà Bình và Bắc Kạn, nông dân tham gia dự án đã phát hiện 37 giống được phục tráng. Đáng nói là, trong số đó, đặc sản Bao thai hồng đã được nông dân 2 vùng trên khôi phục và nhân rộng.

Thành công của một mô hình

Mô hình bảo tồn giống lúa địa phương được bắt đầu triển khai từ năm 2005 tại 20 xã của 7 huyện, thị trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn. Thông qua các lớp học đồng ruộng, các buổi tập huấn, tham quan thực địa, nông dân đã được nâng cao năng lực phục tráng giống, nhân giống, so sánh, lai tạo, lựa chọn giống, áp dụng hệ thống canh tác lúa cải tiến SRI, IPM và làm phân vi sinh. Kết quả là, đến nay, 2 giống lúa Khang dân đột biến và DV108 do nông dân tự sản xuất đã chính thức được đưa vào cơ cấu giống lúa của tỉnh Bắc Kạn.

“Đặc biệt“,tỷ lệ dùng lúa lai của nông dân trong tỉnh đã giảm đáng kểt, từ 60% xuống còn 20%. Bên cạnh đó, người dân đã được nâng cao kỹ năng để có thể tham gia vào kinh doanh và sản xuất giống lúa tại địa phương”, bà Hợp vui mừng cho biết.

Một nghiên cứu khoa học đã đưa ra số liệu “nông nghiệp “đóng góp” 15% tổng lượng khí thải nhà kính”, một trong những tác nhân gây BĐKH qua việc người dân sử dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật làm tăng lượng phát thải N2O. Vì lý do đó, bà Ngọc khẳng định, hỗ trợ người dân bảo tồn và phát triển giống lúa địa phương sẽ làm giảm nhẹ BĐKH qua việc giảm thiểu phát thải nhà kính. Thêm nữa, từ đây người dân có một sinh kế bền vững hơn qua việc giảm được lượng thóc giống, giảm chi phí đầu vào, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật nhờ áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Chính vì những lợi ích đó, mô hình này sẽ được SRD tiếp tục nhân rộng trong thời gian tới.

Nguồn: kinhtenongthon.com.vn